9 Buzağı Rehberi · Geçiş

Sütten kesim: hazır olana kadar bekle, kademeli geç.

Doğru hazırlanan buzağı, sütten kesimi kayıpsız atlatır.

Sütten kesim buzağının en stresli geçişlerinden biridir. Kararı takvim değil buzağı verir: üç gün üst üste yaklaşık 1,35 kg başlangıç yemi. Sütü kademeli azaltın, yemi ani değiştirmeyin, stres kaynaklarını aynı anda yaşatmayın.

▶ Bölüm 9: Sütten kesim

Kısaca · bu bölümden aklınızda kalsın

  1. 1Takvime değil, başlangıç yemi tüketimine bakın. Ne kadar çok süt verdiyseniz o kadar yüksek eşik.
  2. 2Sütü bir anda kesmeyin: son 1–2 haftada kademeli azaltın.
  3. 3Kaba yem az ve ayrı kapta: kuru yemin yaklaşık %5'i. Sütten kesim, gruplama ve taşıma aynı haftaya düşmesin.
Neden Önemli

Sütten kesim, buzağının hayatındaki en stresli geçişlerden biridir ve büyüme ile yem tüketiminde düşüşle ilişkilidir. Bu geçişi kolaylaştıran şey, süt dönemindeki hazırlıktır.

Buzağının sindirim sistemi, sağlığını ve gelişimini derinden etkileyen zengin bir mikroorganizma topluluğuna ev sahipliği yapar. Sütten kesimle birlikte rumen mikroorganizmaları hızla gelişir; sağlıklı bir mikrobiyom iyi yem değerlendirmenin anahtarıdır.

İyi beslenmiş ve iyi gelişmiş buzağıların rumeni kuru yemi işleyebilecek kapasitededir; bu buzağılar sütten kesimi daha rahat atlatır ve sonrasında daha verimli büyür.

Ne Zaman?

Hazır olma ölçütü · Holstein

Az–orta süt programı

1–1,4 kg

Yoğun süt programı

2–2,5 kg

Başlangıç yemi / gün, birkaç gün üst üste.

Buzağıya bak, yaşa değil

Başlangıç yemi tüketimi en iyi göstergedir. Holstein buzağı, az ya da orta miktarda süt verilen programlarda birkaç gün üst üste günde yaklaşık 1–1,4 kg başlangıç yemi yiyorsa hazırdır.

Çok süt veriyorsanız eşik yükselir

Yoğun süt programlarında buzağı en az 3 hafta düzenli başlangıç yemi yemiş olmalı ve tüketim günde 2–2,5 kg'a ulaşmalıdır; soğukta daha fazla. Bu buzağılar yemi daha geç ve daha yavaş artırır.

Sütün miktarı yaşı belirler

Yoğun süt verilen buzağılarda 8 haftada sütten kesim, 6 haftaya göre daha iyi rumen ve bağırsak gelişimi ve daha az kayıp sağladı (Eckert ve ark., 2015). Az süt verilen programlarda erken kesimin dezavantajı daha küçüktür.

Rumen Nasıl Gelişir?

Papillaları nişasta değil, fermantasyon büyütür.

Sütten kesimden sonra rumen hacmi büyümeye devam eder; artık odak rumen papillalarının gelişimidir. Papillalar, rumen iç yüzeyindeki küçük çıkıntılardır ve yüzey alanını artırarak besinlerin emilimini iyileştirir.

Başlangıç yemindeki nişasta rumende fermente olur ve uçucu yağ asitleri, özellikle bütirat ve propiyonat oluşur. Papilla gelişimini uyaran bu yağ asitleridir.

Az süt + çok başlangıç yemi ≠ gerçek büyüme.

Az sütle beslenen buzağılar erken dönemde daha fazla başlangıç yemi yiyebilir; ancak bu, süt eksikliğini kapatma çabasıdır. Gelişmemiş buzağılar geride kalır; iyi gelişmiş buzağılar sağlıklı büyür. Rehber · 7: Süt dönemi

Başlangıç Yemi

Buzağı yemi yemezse sütten kesim de olmaz.

Taze ve her gün

Başlangıç yemine 3–4. günden bir avuçla başlayın. Her gün tazeleyin; ıslanmış, küflenmiş ya da bayatlamış yemi atın. Kovayı en az haftada bir tamamen boşaltın.

Toz az olsun

Tozlu yem tüketimi düşürür. Yemdeki toz oranı %5–10'u geçmesin; dipte biriken tozu atın.

Fazla melas zararlı

Dokulu yeme melas eklemek tadı artırır ama %12 melas içeren yemde tüketim ve büyüme düştü (Lesmeister ve Heinrichs, 2005).

Form: dokulu ya da pelet

60 çalışmanın meta-analizinde dokulu yemin tüketimi peletten biraz yüksek çıktı; ancak araştırmacılar tek bir formu önermek için kanıtın yetersiz olduğu sonucuna vardı.

Nişastası çok düşük olmasın

Sütten kesilmiş buzağılarda nişastası çok düşük (yaklaşık %8) pelet yem, nişastası yüksek dokulu yeme göre daha düşük büyüme ve yem verimi verdi.

İnek yemi buzağı yemi değildir

Laktasyon yemini buzağılara vermeyin; besin dengesi buzağının ihtiyacına göre değildir.

Kademeli Geçiş

Ani değişiklik yok, stres aynı anda yok.

  1. 1

    Kademeli azaltma

    Son 1–2 haftada sütü yarıya indirin, örneğin akşam öğününü kaldırarak.

  2. 2

    Başlangıç yemi

    Sütten kesimden sonra birkaç hafta aynı yeme devam edin.

  3. 3

    Büyütme yemi + az doğranmış ot

    Ot kuru yemin yaklaşık %5'i, ayrı kapta. Besin yoğunluğu biraz daha düşük yem büyümeyi sürdürür.

  4. 4

    Karma rasyon

    Rumen yeterince geliştiğinde.

Sütten kesim, yeni gruba alma ve yer değiştirme gibi stres kaynaklarını aynı anda yaşatmayın. Temiz su her zaman önlerinde olsun.

İkili Barındırma

Buzağıları ikili tutmak ne kazandırır?

48 çalışmayı tarayan 2025 tarihli sistematik derlemede, ikili barındırılan buzağılarda başlangıç yemi tüketimi 21 çalışmanın 9'unda günde 0,04–0,3 kg daha yüksek bulundu; 12'sinde fark yoktu. Büyüme ve sağlıkta tutarlı bir fark görülmedi; büyük bir çalışmada hastalık daha sık görüldü.

İkili barındırılan buzağıların sosyal becerileri daha iyiydi ve bakım işlemlerine daha kolay uyum sağladılar; insana yaklaşmaları ise daha azdı (Bučková ve ark., 2025). Yani ikili barındırma bir davranış ve refah tercihidir; tek başına daha hızlı büyüme vaat etmez. İyi uygulanması için kolostrum ve hijyen programının sağlam olması gerekir.

Sahada Uygulama

Sütten kesim planı: son üç haftadan gruba geçişe.

  1. 1

    Tüketimi ölçün

    Her buzağı, her gün

    Sütten kesimden önceki 2–3 hafta başlangıç yemini her gün tartın ya da 1 kg'lık işaretli bir kapla verin; buzağının ne kadar yediğini kaydedin.

  2. 2

    Eşiği programa göre seçin

    1–1,4 kg ya da 2–2,5 kg / gün

    Az–orta süt programında birkaç gün üst üste günde 1–1,4 kg; yoğun süt programında 2–2,5 kg başlangıç yemi.

  3. 3

    Sütü kademeli azaltın

    Son 7–14 gün %50

    Sütü son 7–14 günde yarıya indirin, örneğin akşam öğününü kaldırarak. Cornell programında 42–49. günler arasında günde tek öğün verildi.

    Kaynak: Soberon ve ark., 2012

  4. 4

    Geri kalanları bekletin

    Her grupta eşiğe geç ulaşan buzağılar olur. Bu buzağıların sütünü yaşa göre kesmeyin; yem tüketimi eşiğe ulaşana kadar bekleyin.

  5. 5

    Otu ayrı ve az verin

    Ot ≈ %5 · ayrı kap

    Yaklaşık 2,5 cm doğranmış kuru ot, toplam kuru yemin yaklaşık %5'i (en fazla %10). Otu başlangıç yemine karıştırmayın; karışım halinde verildiğinde sütten kesim sonrası tüketim ve büyüme düştü.

    Kaynak: Engelking ve ark., 2020

  6. 6

    Taşımayı ayırın

    1–2 hafta sonra · 4–6 buzağı

    Buzağıları sütten kesimden 1–2 hafta sonra, 4–6'lık gruplar halinde taşıyın. Sütten kesim, gruplama ve yer değiştirme aynı haftaya düşmesin.

  7. 7

    Yemlikte yer açın

    ≥ 46 cm / buzağı

    Grup bölmesinde buzağı başına en az 46 cm yemlik bırakın; daha dar yemlikte tüketim düşer. İlk haftalarda ek yemlik koymak geçişi kolaylaştırır.

  8. 8

    Tartın

    Sütten kesimde ve sonraki aylarda buzağıları tartın. Büyümenin durduğu buzağıyı erkenden fark edin.

Sık Yapılan Hatalar

Sahada en çok burada kaybediliyor.

✕Yoğun süt verip buzağıyı yaşına göre kesmek.

✓Eşiği programa göre seçin; yoğun süt programında 2–2,5 kg başlangıç yemine kadar bekleyin.

✕Sütü bir anda kesmek.

✓Son 7–14 günde yarıya indirin.

✕Otu başlangıç yemine karıştırmak ya da serbest bolca ot vermek.

✓Az, doğranmış ve ayrı kapta: kuru yemin yaklaşık %5'i.

✕Yem kovasını yarım doldurmak, bayat yemi bırakmak.

✓Kova her gün tazelensin, haftada bir tamamen boşaltılsın.

✕Fazla melaslı ya da tozlu yem.

✓Toz %5–10'un altında; melas ölçülü.

✕Sütten kesim günü buzağıyı gruba taşımak.

✓Taşımayı 1–2 hafta sonraya bırakın; grupları küçük tutun.

✕Dar yemlik.

✓Buzağı başına en az 46 cm.

Tek Bakışta
Sütten kesim: hazır olma ölçütü, 8 haftalık kesim avantajı, rumen papillalarının gelişimi, kademeli yem geçişi ve stres kaynaklarını ayırma.
Büyütmek için dokunun
Kontrol Listesi

İşletmenizde bunlar yapılıyor mu?

Yapılanlara dokunarak işaretleyin. İşaretler yalnızca bu cihazda saklanır.

0 / 10 tamam

Kaynaklar

  1. 1.Eckert, E., Brown, H.E., Leslie, K.E., DeVries, T.J., Steele, M.A. (2015). Weaning age affects growth, feed intake, gastrointestinal development, and behavior in Holstein calves fed an elevated plane of nutrition during the preweaning stage. Journal of Dairy Science 98:6315–6326.
  2. 2.Soberon, F., Raffrenato, E., Everett, R.W., Van Amburgh, M.E. (2012). Preweaning milk replacer intake and effects on long-term productivity of dairy calves. Journal of Dairy Science 95:783–793.
  3. 3.Engelking, L.E., Matsuba, T., Inouchi, K., Sugino, T., Oba, M. (2020). Effects of feeding hay and calf starter as a mixture or as separate components to Holstein calves on intake, growth, and blood metabolite and hormone concentrations. Journal of Dairy Science 103:4423–4434.
  4. 4.Lesmeister, K.E., Heinrichs, A.J. (2005). Effects of adding extra molasses to a texturized calf starter on rumen development, growth characteristics, and blood parameters in neonatal dairy calves. Journal of Dairy Science 88:411–418.
  5. 5.Bučková, K., Moravcsíková, Á., Šárová, R. (2025). Invited review: A systematic review of the effects of pair housing on dairy calf welfare and productivity. Journal of Dairy Science 108:12878–12902.

← Önceki bölüm

8. Su

Rehberi tamamladınız →

Hedefler tablosu

Buzağı programınızı birlikte kuralım.

Doğumhaneden sütten kesime kadar işletmenize özel bir buzağı protokolü hazırlayalım.

İletişime Geçin