8 Buzağı Rehberi · Doğumdan itibaren
Su: rumenin görünmeyen besini.
Temiz su, güçlü rumen, sağlıklı büyüme.
Süt şirdene gider, su rumene. Rumen bakterileri suda yaşar; su yoksa rumen gelişmez. İlk 4 haftada su verilmeyen buzağılarda kilo artışı %38, başlangıç yemi tüketimi %31 daha düşük bulunmuştur.
Kısaca · bu bölümden aklınızda kalsın
- 1Su doğumdan itibaren, ilk günden buzağının önünde olsun.
- 2Süt suyun yerini tutmaz: süt şirdene, su rumene gider.
- 3Kova temiz, yemden ayrı; kışın ılık su, yazın sık tazeleme.
Su, buzağının protein ve enerjiden çok daha fazla miktarda ihtiyaç duyduğu besin maddesidir. Yeni doğan buzağının vücudunun yaklaşık %70'i sudur.
Süt veren ineklere, kuru ineklere ve düvelere suyu kısıtlamamaya özen gösteririz; ama sütten kesilmemiş buzağıların su ihtiyacı çoğu zaman göz ardı edilir. ABD'de buzağılara suyun ilk kez verildiği yaş ortalama 17 gündü.
Hasta buzağıların hem su hem başlangıç yemi tüketimi genellikle düşer; su tüketimi buzağı sağlığının da bir göstergesidir.
Süt şirdene gider, su rumene.
Sütün yaklaşık %87'si sudur, ama bu su rumene ulaşmaz. Buzağı süt içerken yemek borusu oluğu kapanır ve süt rumeni atlayarak doğrudan şirdene (abomasum) gider. İçilen su ise başlangıç yemi gibi rumene gider.
Süt
Yemek borusu → oluk → şirden
Rumeni atlar. Rumen gelişimine katkı sağlamaz.
Su + başlangıç yemi
Yemek borusu → rumen
Rumen bakterileri yemi fermente etmek için suda yaşar. Su yoksa rumen gelişmez; buzağı yeterince başlangıç yemi de yemez.
Su yoksa büyüme de yok.
0. gün
Suya başlama
Doğumdan itibaren su verilen buzağılar, 17. günde başlayanlara göre 5 aylıkken 13,2 kg daha ağırdı; ishal artmadı (Wickramasinghe ve ark., 2019).
−%38
Kilo artışı
İlk 4 haftada su verilmeyen buzağılarda; başlangıç yemi tüketimi de %31 daha düşük (Kertz ve ark., 1984).
4:1
Kuru madde başına 4 kat su
Buzağıların kuru madde tüketiminin yaklaşık dört katı suya ihtiyacı vardır (Kertz, 2023).
Su tüketimi ilk haftalarda düşüktür ve başlangıç yemi tüketimiyle birlikte artar; en büyük artış süt azaltılıp kesildiğinde görülür.
Kirli su içilmez, soğuk su enerji yer.
Doğumdan itibaren
Her zaman temiz ve taze su sağlayın. İlk haftalarda buzağı az içer; bu, suyu kaldırmak için bir neden değildir.
Her gün durula
Su kovalarını her gün boşaltıp durulayın; her gün kovaların bir kısmını sırayla fırçalayın. Temiz kova günlük canlı ağırlık artışını yaklaşık %14 artırdı.
Ayrı kovalar
Su ile yem kovasını birbirinden uzak koyun; buzağı yemi suya, suyu yeme damlatır. Kovalar ayrıldığında su tüketimi %33, günlük artış %18 arttı.
Kışın ılık su
Buzağı buz içemez; soğuk suyu ısıtmak için de enerji harcar. 16–18 °C'lik ılık su verilen buzağılar, 6–8 °C'lik su verilenlerden daha çok su içti (Huuskonen ve ark., 2011). Öğünlerden sonra ılık su verin ve donmadan önce kovayı boşaltın.
Yazın sık tazele
Sıcakta buzağı soluma ve terlemeyle günde birkaç litre su kaybeder. Yaklaşık 25 °C üzerinde suyu daha sık tazeleyin, kova gölgede olsun.
Test ettir
Su kaynağını bakteri ve mineral içeriği açısından düzenli olarak test ettirin.
Su analizinde dikkat edilecek üst sınırlar
- Sülfat
- 1.000 mg/L
- Toplam çözünmüş madde
- 3.000 mg/L
- Nitrat-azot
- 100 mg/L
- Bakır
- 0,5 mg/L
Kaynak: Quigley, Calf Note 101. Sonuçları veteriner hekiminiz ya da beslenme danışmanınızla değerlendirin.
Su programı: ilk günden sütten kesime.
- 1
İlk günden kova
Doğumdan itibarenBuzağı bölmesine girdiği gün temiz su kovası da girsin. İlk haftalarda tüketim küçüktür; yine de kova hep dolu ve temiz olmalı.
Kaynak: Wickramasinghe ve ark., 2019
- 2
Yemden ayırın
Su ve başlangıç yemi kovalarını yan yana koymayın; araya mesafe ya da ayırıcı koyun.
- 3
Her gün boşaltın
Her gün durula · haftada bir fırçalaSu kovalarını her gün boşaltıp durulayın. Kovaları sırayla fırçalayın ki her biri haftada en az bir kez fırçalansın.
- 4
Kışın ılık verin
Soğukta öğünlerden sonra ılık su verin; buzağıya içmesi için zaman tanıyın ve suyun donmasına izin vermeyin.
Kaynak: Huuskonen ve ark., 2011
- 5
Sütten kesimde suyu izleyin
Süt azaldıkça su tüketimi hızla artar. Sütten kesim haftalarında su kovası daha sık dolmalı.
- 6
Suyu test ettirin
Yılda en az bir kez ve su kaynağı değiştiğinde bakteri ve mineral analizi yaptırın. Aşağıdaki değerlerin üzerinde su, tüketimi ve sağlığı olumsuz etkileyebilir.
Sahada en çok burada kaybediliyor.
✕"Süt içiyor, suya ihtiyacı yok."
✓Süt şirdene gider, rumene su lazım. Su doğumdan itibaren verilir.
✕Suyu ilk hafta ya da birkaç hafta sonra başlatmak.
✓İlk günden başlayın; erken su ishali artırmadı, büyümeyi artırdı.
✕Kovada buz.
✓Kışın ılık su verin ve kovayı donmadan boşaltın.
✕Su ile yem kovası yan yana.
✓Ayırın; su ve yem birbirini kirletmesin.
✕Koyu süt verip suyu kısmak.
✓Koyu karışımda temiz su daha da önemlidir (Rehber · 7).
İşletmenizde bunlar yapılıyor mu?
Yapılanlara dokunarak işaretleyin. İşaretler yalnızca bu cihazda saklanır.
0 / 8 tamam
Kaynaklar
- 1.Wickramasinghe, H.K.J.P., Kramer, A.J., Appuhamy, J.A.D.R.N. (2019). Drinking water intake of newborn dairy calves and its effects on feed intake, growth performance, health status, and nutrient digestibility. Journal of Dairy Science 102:377–387.
- 2.Kertz, A.F., Reutzel, L.F., Mahoney, J.H. (1984). Ad libitum water intake by neonatal calves and its relationship to calf starter intake, weight gain, feces score, and season. Journal of Dairy Science 67:2964–2969.
- 3.Huuskonen, A., Tuomisto, L., Kauppinen, R. (2011). Effect of drinking water temperature on water intake and performance of dairy calves. Journal of Dairy Science 94:2475–2480.
- 4.Kertz, A.F. (2023). Dairy calf feeding and nutrition: Major variables and subsequent performance. Applied Animal Science 39:449–455.
- 5.Quigley, J. Calf Note 101: Water quality. calfnotes.com.
Buzağı programınızı birlikte kuralım.
Doğumhaneden sütten kesime kadar işletmenize özel bir buzağı protokolü hazırlayalım.
İletişime Geçin