Lezyon nerede?
Bölgeye dokunun.

Görünüm

Tabanın arka kısmında, ökçeye yakın noktada boynuzun delinip altındaki canlı dokunun (korium) açığa çıktığı yaradır. Genellikle 1 cm çapında, kırmızı, “çilek gibi” bir alan görülür; ilk belirti bu noktada kanamadır. Çoğunlukla arka ayakların dış tırnağında ve sıklıkla iki arka ayakta birden görülür. İnek arka ayaklarını geriye açarak durur, ağırlığını sık sık değiştirir ve çok yatar.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Tırnak kemiği ile taban arasındaki canlı doku ezilir; o noktada boynuz üretimi durur ve yara içten dışa doğru açılır.
• •Tırnak boynuzu bozulması (laminitis) daha yumuşak boynuz üretir; taban hızlı aşınır ve incelir.
• •Bakımsız, uzun tırnaklar ve ökçe erozyonu yükü tabanın bu noktasına kaydırır. Deneyimsiz tırnak kesimi de ülsere yol açabilir.
• •Rahatsız durak, uzun sağım beklemesi ve kilitlenme süreleri yüzünden uzun ayakta kalmak riski artırır.
• •Zayıf, hızla kilo kaybeden ve yaşlı ineklerde tırnak kemiğini destekleyen yağ yastığı incelir. Doğum sonrası erken dönemdeki inekler ve düveler daha risklidir.

Önleme

• ✓Özellikle doğum çevresinde ve erken laktasyonda ineklerin günde 12 saat ve üzeri yatabilmesini sağlayın.
• ✓Tırnakların uzamasına izin vermeyin; fonksiyonel kesim tabanın bu noktasındaki yükü azaltır.
• ✓Kuruya ayırmadan önce rutin kesim yaptırın; büyük sürülerde erken laktasyonda (yaklaşık 40. gün) ikinci bir kontrol önerilir.
• ✓Düveleri doğumdan en az 3 hafta önce betona ve duraklara alıştırın.
• ✓Hareket skorlamasıyla topal inekleri erken bulun. Tekrar tekrar taban ülseri olan inekleri ayıklamayı değerlendirin.

Görünüm

Duvarla tabanı birleştiren beyaz çizginin ayrılması ve bu çatlağa taş, kum ve pislik dolmasıdır. Erken belirti beyaz çizgide kanama ya da küçük, zor görülen siyah bir noktadır. Basit ayrılma çoğu zaman topallık yapmaz; içeride apse gelişince ani topallık başlar ve irin ökçeden ya da taç bandından dışarı patlayabilir. En sık arka ayağın dış tırnağında, ökçeye yakın dış kenarda görülür.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Beyaz çizgi yapısı gereği zayıftır; ökçeye yakın dış kenarda en geniş ve en yumuşak halindedir.
• •Tırnak boynuzu bozulmasının (laminitis) en sık sonucudur.
• •Dar geçitler, keskin dönüşler, aceleci sürme, köpek ve sopa kullanımı ve kalabalık gibi kötü inek akışı tırnağa yandan binen kuvveti artırır.
• •Kaygan, aşındırıcı ya da taşlı zemin, uzun yürüme mesafesi ve ince taban riski yükseltir.
• •Islakta yumuşamış boynuz kolay ayrılır; yoğun kızgınlık ve binme davranışı da katkı yapar.

Önleme

• ✓İnekleri sakin sürün; dar geçit ve keskin dönüşleri azaltın.
• ✓Zeminin kaygan ya da aşındırıcı olmasını önleyin, yürüme yollarındaki taşları temizleyin.
• ✓Aşırı kesimden ve ince tabandan kaçının.
• ✓Hafif topal inekleri hareket skorlamasıyla erken bulun ve baktırın.

Görünüm

Genellikle arka ayakta, iki ökçe arasındaki deride görülen kılsız, nemli, kırmızı ya da kahverengimsi, yuvarlak bir yaradır. Erken yara 0,5–1 cm boyundadır, kolay kanar ve çok ağrılıdır; çevresinde çoğu kez beyaz bir hale vardır. Olgunlaştıkça uzun, kıl benzeri çıkıntılar oluşur ve “tüylü siğil” görünümü alır. İnek yaranın yere değmemesi için parmak ucuna basabilir; topallık her zaman belirgin değildir.

Evreler

Nedenler ve risk faktörleri

• •Bakterilerle bulaşan ve sürü içinde yayılan bir deri hastalığıdır.
• •Ayakların uzun süre ıslak gübre ve idrar içinde kalması deriyi zayıflatır.
• •Kötü drenaj, kirli ve ıslak yatak alanları ve kalabalık riski artırır.
• •Hastalık sürüye dışarıdan alınan hayvanlarla, insanlarla, araçlarla ve temizlenmeyen tırnak kesim aletleriyle girer.
• •Bir kez hastalanan inek taşıyıcı kalabilir ve sürüde ana bulaşma kaynağı olur.
• •Genç hayvanlar, taze inekler ve yüksek verimli sürüler daha risklidir; bazı sürülerde doğum öncesi düvelerde de sık görülür.

Önleme

• ✓Hijyen en önemli etkendir: gübreyi sık kaldırın, koridorların suyunu iyi akıtın, ayakları olabildiğince kuru tutun.
• ✓Yeni alınan hayvanları üç hafta ile bir ay arası ayrı tutup ayaklarını kontrol edin.
• ✓Tırnak kesim aletleri her hayvandan ve her sürüden sonra temizlenip dezenfekte edilmelidir.
• ✓Doğru yönetilen düzenli ayak banyosu kabul gören bir sürü kontrol aracıdır; programı veteriner hekim belirler. Kirlenmiş banyo ters etki yapabilir.
• ✓Kuru inekler ve gebe düveler de koruyucu programa alınmalıdır.
• ✓Sorunlu sürülerde tüm evreleri kaydedin; M1, M4 ve M4.1 evresindeki inekleri düzenli kontrol edin.

Görünüm

Ani başlayan ve 6–12 saat içinde hızla ağırlaşan topallıktır. Ayak bileğe kadar simetrik şişer ve şişlik iki tırnağı birbirinden ayırır; parmaklar arası deri ölüp soyulur, çok kötü kokulu bir akıntı olur. İnekte ateş yükselir, süt ve yem tüketimi hızla düşer. Genellikle tek bacakta görülür; ilk 24 saatte deri sağlam görünebilir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Etken bakteri dışkıyla toprağa geçer ve aylarca canlı kalır.
• •Bakteri saman, diken, taş gibi şeylerle ya da gübredeki tahriş edicilerle zedelenen parmaklar arası deriden girer.
• •Çamurlu padoklar, suluk ve kapı çevreleri ve ıslak barınaklar bulaşmayı kolaylaştırır.
• •Nemli ve sıcak hava, derinin sürekli ıslak kalması, kötü hijyen ve kalıtsal yatkınlık riski artırır.

Önleme

• ✓Gübre çamuruna maruziyeti azaltın; suluk ve yemlik çevresinde iyi drenaj sağlayın.
• ✓Taşlı yolları, anız tarlasını ve yemlik çevresindeki taşlı çamuru düzeltin.
• ✓Hasta inekleri erken dönemde ayırın; hızlı tedavi yayılmayı azaltır.
• ✓İyi durak tasarımı, temiz altlık ve dikkatli yeni hayvan alımı riski düşürür.

Görünüm

Tabanda ya da beyaz çizgide kırmızı veya sarı renk değişimidir. Yaygın formda renk açık kırmızıdan sarımsıya değişir; sınırlı formda renkli alanla normal boynuz arasında net bir sınır vardır. Morumsu-mavi renk daha çok ezilmeyi düşündürür; laminitise bağlı kanama daha yaygındır ve gruptaki birçok inekte benzer görünür. Tek başına çoğu zaman topallık yapmaz, ancak ilk doğumunu yapan düvelerin yarısından fazlasında görülebilir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Taban ülserinin öncüsü kabul edilir.
• •Kanama tabanın içinde oluşur ve yüzeye çıkması haftalar sürer (bir kaynağa göre yaklaşık iki ay); bugün görülen kanama geçmişteki bir olayı gösterir.
• •Pürüzlü yollarda uzun yürüme, yeni beton, yumuşak zeminden betona ani geçiş ve aşırı uzamış tırnaklar tabanı ezer.
• •Sert zeminde kovalanma, kızgınlık, kesimden hemen sonra sert zeminde yürütme ve aşırı kesim de nedenler arasındadır.
• •İlk doğumunu yapan düvelerde, rasyon değişikliği ile betona geçiş aynı zamana denk geldiğinde çok sık görülür.

Önleme

• ✓Birçok inekte kanama varsa 2–3 ay önceki ortak bir olayı arayın.
• ✓Kesimden sonra inekleri birkaç gün sert, pürüzlü yollarda yürütmeyin.
• ✓Düveleri doğumdan en az 3 hafta önce betona ve duraklara alıştırın.
• ✓Kesimde kanamaları skorlayıp kaydetmek, bir gruba özgü risk faktörünü erken fark ettirir.

Görünüm

Ökçe boynuzunun gübre ve bakterilerle yavaş yavaş aşınmasıdır. Önce küçük çukurlar görülür; zamanla bunlar birleşir, koyu renkli sırtlar ve tipik V şeklinde oyuklar oluşur. Etkilenen boynuz normalden çok daha yumuşaktır. Hafif olgular az rahatsızlık verir; erozyon yaygınlaşınca inek topallar.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Gübre çamuru ve bakteriler ökçe boynuzunu yumuşatıp bozar; kimyasal bozunma da rol oynar.
• •Kapalı barınma ve ıslak, kirli padoklar riski artırır.
• •Parmak ucu uzamış, ökçesi düşük tırnaklarda ağırlık ökçeye biner.
• •Dijital ve interdijital dermatitle birlikte görülür; yaşla artar ve sürünün yarısını etkileyebilir.
• •Ökçe aşındıkça ağırlık öne kayar ve taban ülserine zemin hazırlar.

Önleme

• ✓Islak ortama uzun süre maruziyeti azaltın; zemini kuru ve temiz tutun.
• ✓Düzenli tırnak kesimi ileri lezyonları önler.
• ✓Kış aylarında düzenli ayak banyosu şiddeti azaltır; programı veteriner hekim belirler.
• ✓Altta yatan dijital ya da interdijital dermatit tedavi edilmelidir.
• ✓Damızlık seçiminde güçlü ayak ve bacak yapısını gözetin.

Görünüm

Parmaklar arası derinin hafif, yüzeysel enfeksiyonudur. Deri kızarır, yüzeyde aşınma ve kötü koku olur; özellikle ökçe yastıkları arası ağrılı olabilir. Çoğu zaman topallık, süt düşüşü ya da ateş yapmaz; inek kaşıntı nedeniyle sürekli ayak değiştirir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Bakterilerin neden olduğu bir hastalıktır.
• •Ayakların sürekli gübre çamurunda kalması başlıca nedendir; en sık soğuk kış aylarında görülür.
• •Merada az, kapalı barınmada çok görülür; hijyeni kötü çiftliklerde ineklerin %80'inden fazlasını etkileyebilir.
• •Islaklık deri ve ökçe boynuzunu yumuşatır; parmaklar arasında aşırı büyüyen taban gübre sıkışmasına yol açar.
• •Ökçe erozyonunun en önemli nedeni olabilir; uzun sürerse nasıra (interdijital hiperplazi) zemin hazırlar.

Önleme

• ✓Gübre çamurunu azaltın, zemini kuru ve temiz tutun.
• ✓Düzenli kesimle aşırı büyümeyi kontrol edin ve sorunları erken yakalayın.
• ✓Ayak banyosu sürü düzeyinde önemli bir kontrol aracıdır; sorunlu sürülerde sonbahar sonunda, olgular görülmeden başlanır. Programı veteriner hekim belirler.
• ✓Sığırlarda bu hastalık için aşı yoktur.

Görünüm

Tabanın ucunda, parmak ucunda oluşan yaradır. Başlangıçta parmak ucundaki beyaz çizgide hafif kanama görülür; çevredeki boynuz kanla boyanır ya da sarı sıvı sızar. İnek bir ya da iki ayağını öne açarak durur ve zamanla parmak ucuna basmak istemez. İleri olgularda canlı doku tabandan dışarı taşar.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Parmak ucunun aşırı aşınması (ör. ızgaralı betonda) başlıca hazırlayıcı etkendir.
• •Laminitis, ince taban ya da aşırı kesimden sonra tırnak kemiği dönerek ucu ezer.
• •Uzun süre ayakta bekleme süreci hızlandırabilir.
• •Uzun yürüme mesafesi, kötü kaliteli beton ve iyi altlık eksikliği riski artırır.
• •Çoğunlukla serbest duraklı ahırlardaki olgun ineklerde görülür.

Önleme

• ✓Zemini ve yürüme yollarını düzeltin, aşındırıcı yüzeyleri azaltın.
• ✓Aşırı kesim ve aşırı aşınmadan kaçının.
• ✓Rumen sağlığını koruyarak laminitis riskini azaltın.

Görünüm

Ökçe yastığında, boynuzu delip canlı dokuyu açığa çıkaran yaradır. Taban ülserinin üç tipinden biri kabul edilir; yarada kırmızı, kabarık doku görülebilir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Taban ülseriyle ilişkilidir ama farklı bir bölgede oluşur; nedenleri biraz farklı olabilir.
• •Ökçeyi de içine alan çift tabanda gevşek boynuz alttaki yumuşak dokuyu zedeleyebilir.
• •Ökçe dengesinin bozulması önemli bir risk faktörüdür.

Önleme

• ✓Ökçe dengesini koruyan fonksiyonel kesim yaptırın.
• ✓Taban ülseri için geçerli önlemler (yeterli yatma süresi, uzun tırnaktan kaçınma, erken tespit) burada da geçerlidir.
• ✓Çift taban bulunan ineklerde ökçeyi de kontrol ettirin.

Görünüm

Parmak ucunda kemiği de içine alan doku ölümüdür. İnek parmağını uzatarak durur ve ökçeleri üzerinde geri yürür; genellikle belirgin topaldır. Tırnak kesimden sonra kısa görünebilir ya da uzun süre ökçe üstünde yürümekten uzayıp “Türk terliği” gibi görünebilir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Ya enfekte olmuş bir parmak ülserinden ya da taç bandından duvarın altına ilerleyen enfeksiyondan gelişir; yetişkinlerde ikincisi daha sıktır.
• •Bu enfeksiyon çoğunlukla dijital dermatit bakterileriyle ilişkilidir; sürüde iyi kontrol edilmeyen dijital dermatit riski artırır.
• •Uzun yürüme mesafesi, aşındırıcı zemin, metal kaplı nakil aracı zemini ve aşırı kesim hazırlayıcıdır.

Önleme

• ✓Parmak ucunu aşırı aşınmaya ve aşırı kesime karşı koruyun.
• ✓Sürüde dijital dermatiti iyi kontrol edin; ayak banyosu ayağın ön yüzündeki deriye ulaşacak derinlikte olmalıdır.
• ✓Topal inekleri erken bulun; ayağın ön ve iç yüzündeki dijital dermatit yaralarını gözden kaçırmayın.

Görünüm

Tabanda, altı boşalmış iki ya da daha fazla boynuz katmanı bulunmasıdır. Eski taban parmak ucuna kadar soyulabilir ve altında gelişen yeni bir taban görülür; neden tekrarlandıysa birden çok katman olabilir. Erken dönemde topallık olmayabilir; çoğu zaman rutin kesimde tesadüfen bulunur. Tüm tırnaklar etkilendiğinde inek tuhaf yürüyebilir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Tırnaktaki kan dolaşımının ani ve kısa süreli bozulmasıyla boynuz alttaki dokudan ayrılır; çoğu araştırmacı en sık nedenin laminitis benzeri bir atak olduğunu düşünür.
• •Kuru inek rasyonundan sağmal rasyona bir gecede geçmek önemli bir nedendir; önemli olan değişimin büyüklüğü değil aniliğidir.
• •Küflü kuru ot gibi zehirlenmeler de neden olabilir.
• •Kesimden hemen sonra sert yolda yürütme gibi taban ezilmeleri de çift tabana yol açabilir.

Önleme

• ✓Rasyon geçişlerini kademeli yapın.
• ✓Bir inekte çift taban bulunursa diğer tırnaklarına ve aynı gruptaki ineklere de bakın.
• ✓Birkaç inekte görülürse 2–3 ay önceki ortak bir olayı arayın.

Görünüm

Parmakla bastırıldığında esneyen, süngerimsi hissedilen tabandır. Tabanlar düz ve esnek, ökçeler sığ ve yumuşaktır. İnek yavaş ve ağrılı yürür, sürünün gerisinde kalır ve yürürken sırtı giderek kamburlaşır. En çok arka ayakların dış tırnağı etkilenir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Taban, büyüdüğünden daha hızlı aşınır.
• •Sürekli nem boynuzu yumuşatır; ıslak beton kuru betondan çok daha aşındırıcıdır.
• •Yeni beton, uzun yürüme mesafesi, keskin dönüşler, eğimli yollar ve hayvanları sert zeminde hızlı sürmek riski artırır.
• •Kalabalık, kötü durak, yetersiz altlık ve sıcak stresi ayakta kalma süresini uzatır; yaş gruplarını karıştırmak da risktir.
• •Aşırı kesim ince tabanın başlıca nedenlerindendir.

Önleme

• ✓Yeni betonda yüzeyi tahta mala ile bitirin ve kazıyıcı yönünde oluk açın; keskin kenarları ağır bir blok sürükleyerek giderin.
• ✓Besleme koridoru ve yürüme yollarında kauçuk bant gibi yumuşak kaplamalar kullanın.
• ✓İnce tabanlı ineklerde kesimde tabandan ek boynuz almayın; ne zaman kesmeyeceğini bilmek önemlidir.
• ✓İnekleri sert zeminde sakin ve yavaş sürün.

Görünüm

Parmaklar arasında sert, lifli doku üremesidir. Genellikle arka ayakta, iç duvara yakın küçük bir deri kıvrımı olarak başlar ve parmaklar arası boşluğa sarkar. Büyüdükçe yere sürtünür, ezilir ve yaralanır. Yaralanınca orta derecede, dijital dermatit bulaşınca şiddetli topallık yapar.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Kalıtsal bir bileşeni vardır.
• •Süt ineklerinde en önemli neden, interdijital dermatitin uzun süreli tahrişi ile kaygan zemin ve nemin birleşmesidir.
• •Ayrık parmaklar gibi kötü ayak yapısı ve kaygan ızgaralı beton katkı yapar.
• •Ökçe erozyonu, iyi kontrol edilmeyen ayak çürüğü ve tek parmaktaki ağır bir iltihap da yol açabilir.

Önleme

• ✓Altlık ve zemin hijyenini iyileştirin; etkili bir ayak banyosu stratejisi çoğu sürüde sıklığı azaltır.
• ✓Birden çok bacakta yaygınsa damızlık seçimini değiştirin.
• ✓Önleme tedaviden iyidir; çıkarıldıktan sonra sıkça tekrarlar.

Görünüm

Tırnak kapsülünün hemen üstündeki dokuda, tek ya da iki taraflı şişliktir. Kendisi tek bir hastalık değil, farklı sorunların ortak belirtisidir. Şişliğin yeri ve şekli nedeni anlamada ipucu verir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Doğum sonrası rasyona uyum sırasında taç bandı çevresinde hafif şişlik ve pembelik (“kabarık ayak”) görülebilir.
• •İki parmakta ve bilekte simetrik şişlik ayak çürüğünü düşündürür.
• •Yalnızca tek parmak çevresindeki şişlik, beyaz çizgi hastalığı ya da taban ülserinden derine inmiş bir enfeksiyon olabilir; sıklıkla ayak çürüğüyle karıştırılır.
• •Taç bandının üstünde çok şiş, pembe ve hassas deri tırnak eklemi enfeksiyonunu düşündürür.
• •Başka bir yara olmadan ani topallıkla şişen ökçe yastığı muhtemelen darbeye bağlı kan toplanması ya da apsedir; uzun ayakta kalma olası bir etkendir.

Önleme

• ✓Altta yatan nedeni (taban ülseri, beyaz çizgi hastalığı, ayak çürüğü) erken bulup tedavi ettirin.
• ✓Doğum sonrası rasyon geçişlerini kademeli yapın.
• ✓Uzun ayakta kalma sürelerini azaltın.

Görünüm

Tırnağın dış ya da ön duvarında, yukarıdan aşağıya uzanan çatlaktır. En sık ön ayağın dış tırnağında görülür. Çoğu çatlak topallık yapmaz; ancak çatlak canlı dokuya ulaşırsa enfekte olabilir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Hayvanın ağırlığıyla güçlü ilişkilidir ve yaşla artar.
• •Birçok dikey çatlak yatay bir çatlaktan başlar.
• •Kuru, susuz kalmış boynuz ve taç bandına gelen darbeler riski artırır.
• •Süt ineklerinin %0,5'inden azında görülür; bazı etçi sürülerde çok daha yaygındır.

Önleme

• ✓İlkbaharda mera geçişini dikkatli yönetin; çıkıştan sonraki ilk 10 gün kaliteli kaba yem vermeye devam edin.
• ✓İlk otlatılacak meraya baklagil koymayın ve gübrelemeyin.
• ✓Dış duvarı görünüş için törpülemeyin; boynuz kurur ve kırılganlaşır.

Görünüm

Tırnak duvarında, taç bandına paralel uzanan çöküntü ya da çatlaktır. Halka derinleşirse duvarın tamamını geçer; tırnak büyüdükçe aşağı iner ve parmak ucu “yüksük” gibi kırılabilir. Kırılan yüksük çok ağrılıdır.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Boynuz üretiminin kısa bir süre kesintiye uğramasıyla oluşur.
• •Ani rasyon değişikliği, zor doğum, metritis ya da ağır mastitis gibi ateşli hastalıklar ve laminitis tipik nedenlerdir.
• •Halkanın taç bandına uzaklığı olayın ne zaman olduğunu gösterir; halka ayda yaklaşık 0,5 cm aşağı iner.

Önleme

• ✓Rasyon geçişlerini kademeli yapın.
• ✓Sürünün %20–25'inden fazlasında aynı hizada halka varsa olayın tarihini hesaplayın ve o dönemdeki beslenme ya da yönetim değişikliğini araştırın.
• ✓Doğum ve doğum sonrası hastalıkları iyi yönetin.

Görünüm

Tırnağın iç duvarında, yani öbür tırnağa bakan yüzde dikey çatlaktır. Genellikle ön ayağın iç tırnağında, duvardaki oluk boyunca görülür. Nadirdir ama topallık yapar.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Çatlak canlı dokuya ulaşırsa ikincil enfeksiyon gelişebilir.

Önleme

• ✓Tırnak kesiminde iç duvar korunmalıdır; duvar tırnağın gücüdür.

Görünüm

Tırnağın kendi ekseni etrafında burulmasıdır; duvarın ön kenarı düz çizgiden sapar. Tipik olarak 3,5 yaşından büyük ineklerin arka dış tırnağında görülür: dış duvar hızlı büyür, tırnağın altına kıvrılır ve tabanı içe iter. İnek bacaklarını geride taşıyarak yürür ve zamanla kondisyon kaybeder. Gerçek tirbuşon tırnakta taç bandının altında elle hissedilen kemik bir şişlik vardır.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Kesin nedeni bilinmiyor; büyük olasılıkla kalıtsal bir bileşeni vardır.
• •Kemik çıkıntıları ve büyük memeyi taşımak için bacağın dışa-geriye açılmasından doğan gerilim öne sürülmüştür.
• •Taç bandına gelen darbe ya da cerrahi işlem “sahte tirbuşon” görünümü yapabilir.
• •Olgun Holstein ineklerinin %3,5'inde bildirilmiştir.

Önleme

• ✓Boğa seçerken dişi akrabaları tirbuşon tırnak açısından incelenmelidir.
• ✓Durum geri dönüşsüzdür; kaynaklar etkilenen ineklerin laktasyon sonunda sürüden çıkarılmasını önerir.
• ✓İnek sürüde kalacaksa 3–4 ayda bir deneyimli kişiye kestirilmelidir.

Görünüm

Tırnağın ön duvarının düz yerine içe doğru çukur olmasıdır. Uzun süreli (kronik) laminitiste ön duvar düzleşip içbükeyleşir; duvarda belirgin halkalar ve geniş, düz bir taban görülür, tırnak ucu kare şeklinde kırılabilir.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Tırnak kemiğinin tırnak içinde dönmesi ve çökmesi büyüme yönünü değiştirir.
• •Derin yatay halkalar çevresinde duvarın bükülmesiyle de oluşur.
• •İçbükeylik şiddetli değilse çoğu zaman ağırlık taşımayı bozmaz.

Önleme

• ✓Laminitisi sürü düzeyinde önleyin; yerleşmiş kronik laminitis kesimle düzelmez.

Görünüm

Aynı ayaktaki dış ve iç tırnak arasında, kesimle dengelenemeyen belirgin genişlik, yükseklik ya da uzunluk farkıdır. Arka ayaklarda genellikle fazla yük taşıyan dış tırnak büyür.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Sert ve kaygan zeminde arka ayak her adımda dışa kayar; dış tırnak fazla yük alır ve daha çok boynuz üretir.
• •Büyüyen dış tırnak küçük eşini yerden kaldırır ve kısır döngü oluşur.
• •Serbest duraklı ahırlarda dış tırnağın orantısız büyümesi görülür.
• •Parmaklar arası derideki dijital dermatit de güçlü aşırı büyümeye yol açabilir.

Önleme

• ✓Fonksiyonel kesimle dış arka tırnağın yükü azaltılıp iç tırnağa aktarılır.
• ✓Sert zemin sürdükçe aşırı büyüme tekrarlar; düzenli kesim gerekir.

Görünüm

Parmak uçlarının birbirinin üzerinden çaprazlaşmasıdır.

Nedenler ve risk faktörleri

• •Üst üste binen parmaklar, daha yüksek topallık sıklığıyla ilişkili ayak kusurları arasında sayılır.

Önleme

• ✓Ayak ve bacak yapısı kısmen kalıtsaldır; damızlık seçiminde eşit tırnaklı, düzgün ayak yapısı gözetilebilir.