6Ayak Sağlığı Rehberi · Bölüm 6
Tırnak ne zaman,
ne kadar kesilir?
Fonksiyonel kesim yükü iki tırnak arasında dengeler. Kesim takvimi, ölçü ve kayıt birlikte sürünün tırnak durumunu gösterir; tırnak kesimi aynı zamanda sürünün sağlık muayenesidir.
Fonksiyonel kesimin amacı
Amaç, ağırlığı iki tırnak arasında ve tırnak boyunca dengeli dağıtmaktır. Arka ayakta ilk öncelik, fazla yük taşıyan dış tırnağın yükünü iç tırnağa aktarmaktır.
Hollanda 5 adım yöntemi
1) İç tırnağın boyu ve taban kalınlığı ayarlanır, 2) dış tırnak buna eşitlenir, 3) taban ülserinin tipik yerindeki basıncı almak için tabanın arka kısmı hafifçe oyulur. 4) Yarası olan tırnağın yükü sağlam tırnağa aktarılır, 5) ökçedeki gevşek boynuz alınır ve deri yaraları kontrol edilir; koruyucu bakım kesiminde çoğu zaman ilk üç adım yeterlidir.
Ölçerek kesin
İki tırnağın boyu mutlaka ölçülmeli, gözle tahmin edilmemelidir. Ön duvar boyu için kaynaklar farklıdır: eski önerilerde 75 mm, güncel kaynaklarda çoğu Holstein için 85–90 mm verilir; şüphede tırnağı biraz uzun bırakmak daha güvenlidir.
Aşırı kesmeyin
Tırnaklar çoğu kez aşırı kesilir; bu, ince taban, taban kanaması ve parmak ucu yaralarının önemli bir nedenidir. Duvar tırnağın gücüdür ve törpülenmemelidir; betonda yaşayan inekte taban kalınlığı “para gibidir, hiçbir zaman yeterince olmaz”.
Ne zaman, ne sıklıkla?
Kaynaklar farklı takvimler önerir: yılda iki kez; kuruya ayırmada ve laktasyonun yaklaşık 100. gününde; ya da kuru dönem öncesi ve doğumdan yaklaşık 40 gün sonra. Düvelerin doğum öncesi kesimi konusunda da görüşler farklıdır ve yalnızca yılda iki kesim yetmeyebilir; aradaki topal inekler de baktırılmalıdır.
ICAR'ın önerdiği kesim zamanı
Her tırnak hastalığı topallık yapmadığı için kesim kuruya ayırmada ve doğumdan yaklaşık 2 ay sonra önerilir. Kuru dönemden önce bulunan lezyonun kuru dönemde iyileşmesine zaman tanınır; inek yeni laktasyona tırnak sorunuyla girmez (Kofler 2015, ICAR kılavuzlarında aktarılır).
Kayıt tutun, karşılaştırın
Her kesimde inek, tarih, bacak, tırnak, bölge ve lezyonu yazın; sağlıklı tırnakları da kaydedin. Tırnak sağlığı raporu şu sorulara cevap vermelidir: durum değişti mi, ne zaman (laktasyon dönemi, mevsim), hangi inekler etkilendi, bakım hedeflerine ulaşılıyor mu (ICAR).
Kesimden sonra ve kimin yapacağı
İyi bir kesimden sonra süt en fazla 2 gün hafifçe düşmeli, sonra artmalıdır; sonraki birkaç gün inekleri sert, pürüzlü yollarda yürütmeyin. Kesimi eğitimli bir tırnak bakıcısı yapmalı ve aletler hayvanlar arasında temizlenmelidir.
Ayak banyosu bir sürü aracıdır
Ayak banyosu; dijital dermatit, interdijital dermatit ve ökçe erozyonuna karşı sürü düzeyinde kabul gören bir kontrol aracıdır. Kirlenmiş banyo ters etki yapabilir; banyonun içeriğini, sıklığını ve ne zaman başlanacağını veteriner hekim belirler.
Ayak Sağlığı Rehberi · Bölüm 6 / 8
Kaynaklar
- ICAR Guidelines, Section 07 – Bovine Functional Traits: Claw Health in Dairy Cattle; Lameness in Dairy Cattle; ICAR/IDF Guidelines for Body Condition Scoring. ICAR, Utrecht (wiki sürümü, 2025–2026).
- Egger-Danner C, Nielsen P, Fiedler A, Müller K, Fjeldaas T, Döpfer D, ve ark. ICAR Claw Health Atlas. 2. baskı. ICAR Technical Series. ICAR, Roma, 2020.
- Greenough PR. Bovine Laminitis and Lameness: A Hands-on Approach. Saunders Elsevier, Edinburgh/Philadelphia, 2007.
- van Amstel SR, Shearer JK. Manual for Treatment and Control of Lameness in Cattle. 1. baskı. Blackwell Publishing, Ames, Iowa, 2006.
- Ishler V, Wolfgang D, Griswold D. Prevention and Control of Foot Problems in Dairy Cows. Penn State Cooperative Extension, DAS 99-20 / VSE 99-1, 2011.
- Weaver AD, Atkinson O, St Jean G, Steiner A. Bovine Surgery and Lameness. 3. baskı. John Wiley & Sons, 2018.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için veteriner hekiminize başvurun.
Sürünüzde topallık mı artıyor?
Rasyonu, TMR'yi ve barınak koşullarını birlikte değerlendirelim.

